Cyngor Celfyddydau Cymru | Ysgol Cedewain, Y Drenewydd

Ysgol Cedewain, Y Drenewydd

Cynllun dysgu creadigol arloesol Cymru yn gwella sgiliau academaidd a chymdeithasol ymysg disgyblion ag anawsterau dysgu

Mae Ysgol Cedewain yn y Drenewydd, Powys, yn ysgol i blant 2½ - 19 oed gydag amrywiaeth eang o anableddau corfforol, anableddau dysgu ac awtistiaeth. Daeth yr ysgol i fod yn rhan o'r Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol dair blynedd yn ôl er mwyn datblygu technegau creadigol i wella llythrennedd, rhifedd a sgiliau digidol disgyblion.

Ysgol Cedewain, y Drenewydd

Y llynedd, bu’r bardd o ogledd Cymru, Martin Daws, yn gweithio fel ymarferydd creadigol ochr yn ochr â staff addysgu a disgyblion am ddau ddiwrnod yr wythnos dros 10 wythnos. Dyma nhw’n datblygu prosiect ynghylch cynaliadwyedd yr adnoddau yr ydym yn dibynnu arnynt o bob cwr o'r byd, gan ddefnyddio elfennau creadigol megis geiriau ar lafar, cerddoriaeth (yn enwedig drymio), ysgrifennu barddoniaeth, tirluniau sain, ffotograffiaeth a gwaith celf.

Mae Lauris Palshis, cydlynydd prosiect Ysgol Cedewain, yn dweud bod y gwaith creadigol a wnaethpwyd fel rhan o'r prosiect Ysgolion Creadigol Arweiniol yn Ysgol Cedewain wedi cael effaith enfawr ar ddatblygiad dysgu a datblygiad personol y 30+ o ddisgyblion dan sylw. Mae'n esbonio pam ei fod wedi cael effaith mor gadarnhaol a sut maent yn gobeithio parhau â'r dull hwn o ddysgu yn y dyfodol.

"Mae disgyblion ag anawsterau dysgu yn wynebu sawl her mewn ysgol. Gall dysgu gymryd amser, amynedd a dyfalbarhad, ac mae datblygu eu sgiliau cyfathrebu a’u hunan-hyder drwy ein prosiectau dysgu creadigol wedi bod yn amhrisiadwy. Rydym wedi bod yn ymgorffori arferion creadigol yn ein cwricwlwm ers peth amser bellach, gan ei fod yn helpu disgyblion i ymwneud yn haws nag y mae dulliau dysgu mwy traddodiadol.

"Mae'r Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol wedi ein galluogi i ddatblygu ein dulliau addysgu creadigol ymhellach. Mae cael ymarferydd creadigol i ddod i'r ysgol a gweithio'n uniongyrchol gyda'r disgyblion a’r athrawon wedi cael effaith ddwys ar ddatblygiad y disgyblion - yn academaidd ac yn bersonol - yn ogystal ag ysbrydoli staff i ddatblygu eu technegau creadigol eu hunain a darganfod ffyrdd newydd o weithio gyda'r disgyblion.

"Drwy ganolbwyntio ar yr amgylchedd fel pwnc, yn enwedig y môr sydd o ddiddordeb gwirioneddol iddynt, ac ymgysylltu â'r disgyblion gan ddefnyddio gwahanol dechnegau creadigol, canfuom fod y disgyblion yn ymgysylltu mwy, roedd eu sgiliau canolbwyntio'n well ac roeddent yn gallu cofio mwy o wybodaeth - yr holl sgiliau bywyd sy'n amhrisiadwy iddynt.

"Ar ddiwedd y prosiect, cynhaliwyd arddangosfa mewn oriel leol yn Y Drenewydd. Daeth llawer o bobl lleol pwysig, gan gynnwys y Maer, a rhoddodd hyn hwb a hyder enfawr i'r disgyblion, a bu'n help mawr i wella eu hunan-barch. Ac yn awr, i gael y cyfle i fynd i Tate Exchange ac i’n gwaith gael ei arddangos yn un o orielau gorau’r byd, mae’n beth aruthrol! Bydd effeithiau'r prosiect hwn yn parhau yn Ysgol Cedewain."

Mae Martin Daws yn esbonio sut mae Ysgolion Creadigol Arweiniol yn gyfle gwych i athrawon a disgyblion ond hefyd o fantais iddo ef fel artist.

"Roedd hi'n bleser gwirioneddol i weithio gyda'r disgyblion a'r athrawon yn Ysgol Cedewain, ac roedd yn amlwg trwy gydol y prosiect faint y bu i’r disgyblion ennill o weithio'n greadigol fel hyn. Mae un disgybl yn arbennig yn sefyll allan - merch ifanc ym mlwyddyn wyth, a oedd ar ddechrau'r prosiect yn cael trafferth i edrych ym myw fy llygaid a siarad â mi, erbyn y diwedd dyma hi’n gwirfoddoli i rannu ei gwaith o flaen y dosbarth. Roedd hyn yn foment enfawr - yn drawsnewidiad mawr iddi.

"Rydw i wedi gweithio mewn nifer o ysgolion ledled canolbarth a gogledd Cymru fel rhan o'r prosiect Ysgolion Creadigol Arweiniol, ac mae wedi bod yn wych gweld faint y mae'r disgyblion a'r staff addysgu wedi buddsoddi yn, ac elwa o’r prosiect. Fodd bynnag, ar lefel bersonol, rwyf wedi ennill cryn dipyn trwy weithio ar y cyd ag athrawon ac ymarferwyr creadigol eraill. Rwyf wedi dysgu sgiliau cynllunio gan athrawon, technegau creadigol newydd gan artistiaid eraill, ac oherwydd ei fod wedi bod yn brosiect parhaus, bu'n rhaid i mi ddatblygu dulliau addysgu creadigol newydd, sy'n gweithio dros gyfnod hirach o amser."

Elusen Gofrestredig Rhif 1034245